دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
91
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
بجا گذاشته بود ؛ در اين ايام تيمور به پايان شصت و نه سالگى خود نزديك مىشد . در اترار صدمات زيادى از سرماى زمستان متحمل شد و هنگامى كه ملازمان او پيشنهاد كردند كه در اينجا براى نجات از صدمات بيشتر جشنى راه بيندازند ، بىدرنگ پذيرفت . اين جشن سه روز به درازا انجاميد و در خلال آن تيمور براى گرم شدن به شرابخوارى پرداخت ؛ و بدون اينكه غذايى بخورد انواع مسكرات نوشيد . با اينكه از دل درد و تب به خود مىپيچيد و همين به ظاهر از علائم ورم معده بود ، ولى به شرابخورى ادامه مىداد تا اينكه سرانجام قدرت تكلّم را از دست داد . با همه تلاشهايى كه پزشكان دربار او انجام دادند ، نتوانستند سلامت او را بازگردانند . وقتى كه دگرباره به هوش آمد و توانست صحبت كند ، فهميد كه اجل در راه است و به پايان عمر خود رسيده است . با اينكه اطباى او وضع مزاجيش را وارونه جلوه دادند و صحبت از بهبود راندند ، ولى نتوانستند به طور جدى او را متقاعد سازند . او در حالى كه شاهزادگان و بزرگان دربار در اطراف بسترش گرد آمده بودند ، آخرين حرفها و توصيههاى خود را بر زبان راند و وصيت كرد كه جانشين او و « صاحب تاج و تخت سمرقند » نوه او پيرمحمد بن جهانگير باشد . مجموع اميران و بزرگان حاضر بودند و سخنگوى آنان ، امير شاه ملك و امير شيخ نور الدين سوگند وفادارى ياد كردند كه وصيت او را به جاى آرند . تيمور در شب 17 شعبان 807 / 18 فوريه 1405 رخت از جهان بربست . شاهزادگان و اميران نقشه لشكركشى به چين را واگذاشتند و فقط به عمليات ناچيزى در مغولستان بسنده كردند كه نخستين مرحله نقشه اصلى بود ؛ و تيمور پيش از اينكه به بستر بيمارى بيفتد دستور شروع آن را در 10 شعبان / 11 فوريه صادر كرده بود . آنان به هرحال فرمانى را اجرا كردند كه پيشتر به آنان صادر شده بود ؛ چون شاهزاده الغ بيك در ايام ازدواجش در كانگل به عنوان حاكم مغولستان منصوب شده و دربار او هم پيشتر تدارك لازم را ديده بود . به منظور انجام اين مأموريت ، تصميم بر اين شد كه مرگ تيمور براى مدتى مسكوت بماند . خواجه يوسف كه مأمور رساندن خبر مرگ تيمور به سمرقند بود ، براى بردن نعش از سياهى شب استفاده كرد و شايعه درافكند كه او نعش خاتونى به همراه مىكشد . به هرحال به رغم تمام تلاشهايى كه براى پوشاندن مرگ تيمور صورت گرفت خبر مرگ او به سرعت در همه جا پخش شد . بر اثر آن نقشه حمله به مغولستان نيز جامع عمل به خود نپوشيد . خواجه يوسف كه گفته مىشد در 23 فوريه وارد سمرقند شده بود ، نعش تيمور را مخفيانه در كنار نوه او محمد سلطان بن جهانگير ( كه اصلا وليعهد تيمور بود ولى در موقع برگشت از لشكركشى درياى اژه در ماه مارس 1403 م . درگذشته بود ) در زير طاقى كه كتيبهء « خانقاه محمد سلطان » را داشت ، دفن كرد . بعدها ، به احتمال در سال 1409 م . پس از اينكه شاهرخ سمرقند را اشغال كرد ، نعش تيمور به همراه نعش محمد سلطان به جايگاه فعلى آن يعنى گور مير انتقال داده شد .